Wat je zeker moet weten over etherische olie

ETHERISCHE OLIE VERDIEPING

In de aromatherapie werkt men, zoals gezegd, met etherische oliën, plantaardige oliën en bloemenwaters of hydrolaten.

WAT ZIJN ETHERISCHE OLIEËN?
Elke plant bevat verschillende actieve bestanddelen. Een bekend voorbeeld van zo’n actief bestanddeel is cafeïne in de koffieplant. Etherische of essentiële oliën zijn ook één van de actieve bestanddelen van een plant. Alle aromatische planten bevatten etherische olie. Alleen de concentratie verschilt. Aromatische keukenkruiden zoals basilicum, oregano, rozemarijn en tijm bevatten zeer veel etherische olie. Als je goed kijkt, zie je op de foto kleine stipjes (klierstructuren) in het blad. Dat is de etherische olie die hier zichtbaar is.
Als je een keukenkruid kneust of een sinaasappel schilt, breken de ‘oliezakjes’ of ‘klierstructuren’ in het blad of de schil. De etherische olie komt dan vrij … en dat ruik je! Etherische oliën zijn zeer geconcentreerd. Eén enkel druppeltje bevat reeds enorm veel kracht.
Een voorbeeld: 1 flesje essentiële olie van citroen van 10 ml (zo’n klein bruin flesje) is het equivalent van 30 kilogram citroenen. In deel II worden de specifieke eigenschappen en het gebruik van etherische oliën uitgebreid besproken

WAT JE ZEKER MOET WETEN OVER ETHERISCHE OLIE
Ze zijn vluchtig

Welriekend

Licht ontvlambaar

Meestal kleurloos, maar er zijn ook blauwe (bv. Echte kamille) en groene (bv. Bergamot) etherische oliën.

Vloeibaar, maar sommige oliën bevatten hars en zijn dus vaster (gekristalliseerd), bv. Bulgaarse roos. Als je deze oliën verwarmt (door het flesje even in je hand houden), worden ze vloeibaarder.

Oplosbaar in plantaardige olie en alcohol, maar niet oplosbaar in water. Etherische oliën zijn lichter dan water en drijven dus op het water. Daarom is het van belang dat je etherische oliën steeds oplost in een drager voor je ze in bad gebruikt.

De klieren van een plant. Ze regelen zijn stofwisseling.

De levenskracht of 'chi' van een plant.

Een verdedigingsmechanisme: zij bieden de plant bescherming tegen indringers, zoals virussen en bacteriën, maar ook tegen koeien en andere grazers die in de plant een lekker maal zien. Als de koeien, bv. te veel sint-janskruid eten, zullen zij hallucineren. Dit onthoudt de koe en de volgende keer laat zij dit ‘lekkere’ plantje met rust.

Etherische oliën bevatten op hun beurt tot 250 verschillende bestanddelen zoals fenolen, aldehyden … Etherische oliën bevinden zich in alle delen van de plant, maar de concentratie kan sterk verschillen. Voor de winning van etherische olie gebruikt men uiteraard het plantendeel met de hoogste concentratie aan etherische olie.

Bijvoorbeeld:
 Bloemen → bv. lavendel, roos, ylang ylang
 Wortels → bv. vetiver, nardus, engelwortel
 Vruchten → bv. citroen, sinaasappel
 Zaden → bv. anijs, venkel
 Bladeren → bv. eucalyptus, tea tree, ravintsara
 Hout → bv. sandelhout, ceder
 Wortelstok → bv. gember
 Schors → bv. kaneel
 Hars → bv. wierook, mirre

De werking van een etherische olie verschilt naargelang het gebruikte plantendeel. Het blad van de bittere sinaasappel (petitgrain) heeft andere eigenschappen dan de bloesem (neroli) van dezelfde plant. Deze laatste oliën verschillen ook heel sterk in prijs.

OPNAME VAN ETHERISCHE OLIËN

Etherische oliën worden dankzij hun fijne moleculaire structuur makkelijk opgenomen door de huid.
 Via de huid komen ze in de bloedsomloop terecht.
 Vervolgens worden ze getransporteerd naar waar ze nodig zijn. Je zou ervan versteld staan hoe snel en efficiënt de opname via de huid gebeurt. Sommige etherische oliën zijn reeds na enkele minuten in het bloed waarneembaar.
 Als je de voetzolen een aromatische massage geeft, kan het zijn dat na een tijdje je adem naar het desbetreffende aroma ruiken.
 Ook via inname komen etherische oliën in de bloedbaan terecht.
 Via de neus worden ook etherische oliën opgenomen. Zenuwuitlopers in de neus geven een rechtstreeks geursignaal aan de hersenen.

BIOCHEMISCHE WERKING

Etherische oliën hebben een zeer brede werking. De meeste oliën hebben een hele waaier aan eigenschappen, die elkaar vaak overlappen. Dit kan verwarring scheppen.
Boeken over aromatherapie geven veel verschillende etherische oliën die bv. een ontspannende werking hebben. Welke olie moet je voor jouw probleem aanwenden? In sommige boeken wordt dat probleem enigszins opgevangen door met een sterrensysteem te werken. Zo kan er al een eerste selectie gemaakt worden. Krijgt een bepaalde etherische olie voor haar ontspannende werking vier of slechts twee sterren? Een ander mogelijk criterium is de prijs.

Etherische olie van roos en lavendel hebben allebei een ontspannende werking. Roos kost ca. twee euro voor een druppel. Lavendel daarentegen betaal je slechts een veertiental cent. Dit wil niet zeggen dat etherische olie van roos altijd vervangen kan worden door lavendel. In sommige gevallen, bv. bij hartkloppingen is roos de meest geschikte olie. Hieruit blijkt dat het belangrijk is ook de andere eigenschappen van een etherische olie te bekijken. Zoek je bv. een ontspannende olie omdat je stress op het werk ervaart? Als deze stress zich in slaap- en spijsverteringsproblemen uit, dan is het aangewezen om bergamot of mandarijn te kiezen. Deze oliën hebben immers niet alleen een ontspannende, maar ook een spijsverteringsbevorderende werking.
Zijn daarentegen nek- en hoofdpijn de symptomen? Dan kan er beter voor lavendel gekozen worden. Lavendel heeft een kalmerende en pijnstillende werking, maar ook sterke spierontspannende eigenschappen. Dit voorbeeld illustreert hoe verschillende eigenschappen en werkingen van eenzelfde olie, niet alleen verwarrend, maar juist boeiend zijn. Ze stellen je in staat op het probleem vanuit verschillende invalshoeken te benaderen.

Om al deze eigenschappen beter te begrijpen en extra toe te lichten, volgt er nu een overzicht van de werking van etherische oliën, verklaard vanuit hun biochemische samenstelling (Franse, wetenschappelijke benadering). Inzicht in de chemie van etherische oliën, zal een aantal zaken duidelijk maken:

 Etherische oliën bestaan uit verschillende componenten.
 Etherische oliën hebben veel verschillende werkingen.
 De aanwezige chemische bestanddelen in de etherische olie verklaren de specifieke eigenschappen die aan etherische oliën toegeschreven worden. Ze zijn dus niet zomaar uit de lucht gegrepen.

De volgende twee voorbeelden verduidelijken dit laatste punt:

HET EXPERIMENT VAN CAVEL

Een stuk vlees werd in een septische put gedrenkt. Hiervan werd een bouillon getrokken. Vervolgens werd dit aftreksel opgewarmd, zodat de bacteriën zich maximaal zouden ontwikkelen. Dan werd nagegaan hoeveel etherische olie toegevoegd moest worden om 1 liter van deze bouillon volledig kiemvrij te maken.
De resultaten:
 14 druppels tijm
 20 druppels oregano
 34 druppels kaneel
 5 ml lavendel
 7 ml citroen

Ter vergelijking: men had 5,5 ml fenol nodig.

HET EXPERIMENT VAN GRIFFON

Professor Griffon, directeur van het Franse toxicologische laboratorium van de politie, voerde een experiment uit om de bacteriedodende werking van etherische oliën te testen. Er werden verschillende schaaltjes met bacteriën en een aromaverstuiver in een ruimte geplaatst. In het totaal waren er 210 bacteriënkolonies, waarvan 12 schimmels en 8 staphylococcen. Gedurende dertig minuten werd een synergie van o.a. den, tijm, kruidnagel en kaneel verstoven. Na onderzoek bleek dat er nog slechts 4 van de 210 microbenkolonies overbleven. De 12 schimmels en 8 staphylococcen waren volledig vernietigd.